Monograph
Artisjok
Cynara scolymus L. (tegenwoordig ook Cynara cardunculus L. subsp. scolymus)
De artisjok is een grote, distelachtige plant met diep ingesneden, zilvergrijze bladeren. Wat we als groente eten, is de onrijpe bloemknop. Laat je die staan, dan opent hij zich tot een indrukwekkende paarsblauwe distelbloem.
In het kort
- Latijnse naam: Cynara scolymus L., tegenwoordig vaak ingedeeld als Cynara cardunculus L. subsp. scolymus
- Familie: composietenfamilie (Asteraceae), dezelfde familie als mariadistel en paardenbloem
- Gebruikt deel: het kruid; in de kruidenkunde gaat het vooral om de bladeren
- Herkomst: het Middellandse Zeegebied, waar de plant al heel lang wordt gekweekt
Traditioneel gebruik
De artisjok is een oude cultuurplant uit het Middellandse Zeegebied. Als groente werd hij in de Renaissance populair in Italië en Frankrijk, en van daaruit in de rest van Europa.
In de kruidenkunde gaat het niet om de knop, maar om de bittere bladeren. Die hebben een traditie als bitter kruid dat voor de maaltijd werd genomen, in thee, tinctuur of kruidenbitter. Ook in Italiaanse bitterlikeuren is artisjok een bekend ingrediënt.
Inhoudsstoffen
- Cafeoylchinazuren, waaronder chlorogeenzuur en cynarine
- Flavonoïden, vooral glycosiden van luteoline
- Bitterstoffen, zoals het sesquiterpeenlacton cynaropicrine
Ons extract is gestandaardiseerd op 130 mg cynarine per 100 ml.
Vorm en bereiding
Phytoreform maakt van artisjok een gestandaardiseerd vloeibaar extract met maar 15% alcohol: Artisjok (Cynara scolymus). Het etiket adviseert 3 keer per dag 20 druppels met wat water, vóór een maaltijd.
Artisjok zit ook in het Hepaplex-complex (15 ml per 100 ml) en in Cynara Taraxacum Speciaal Tabletten (60 mg extract per tablet).
Combinaties
Artisjok wordt van oudsher vaak gecombineerd met andere bittere kruiden. In het Hepaplex-complex zit artisjok samen met onder andere mariadistel (Silybum marianum), paardenbloem (Taraxacum officinale), Javaanse curcuma, boldo en pepermunt. In de tabletten is artisjok gecombineerd met paardenbloem.
Veiligheid
- Niet gebruiken bij een overgevoeligheid voor artisjok of andere planten uit de composietenfamilie, zoals kamille, arnica of paardenbloem.
- Niet gebruiken bij galstenen of een afsluiting van de galwegen, en ook niet bij een andere aandoening van de galblaas of lever zonder overleg met je arts.
- Niet geschikt voor kinderen en jongeren onder de 18 jaar, omdat er onvoldoende gegevens zijn.
- Gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding wordt afgeraden.
- Soms kunnen lichte maag- en darmklachten optreden.
- Let op bij Hepaplex: dit complex bevat ook planten met eigen aandachtspunten, zoals boldo en justicie (Andrographis paniculata). Lees de waarschuwingen bij het product en overleg bij medicijngebruik eerst met je arts.
- Gebruik je medicijnen, overleg dan eerst met je arts of apotheker.
- Gebruik niet meer dan de aanbevolen dosering op het etiket.
Bronnen
- EMA/HMPC, herbal monograph on Cynara scolymus L., folium (in latere versies Cynara cardunculus L.)
- ESCOP-monografie Cynarae folium
Deze informatie is algemeen en beschrijft traditioneel gebruik en kenmerken van de plant. Het is geen medisch advies. Gezondheidsclaims op basis van plantaardige inhoudsstoffen zijn in behandeling bij de EFSA. Voedingssupplementen zijn geen vervanging voor een gezonde leefstijl en evenwichtige voeding.